Trekpontje Berghoofdse Veer

Aan de kabel naar de overkant

Tussen Pannerden, Herwen, Aerdt en Tolkamer slingeren oude rivierarmen van Rijn en Waal door het landschap. Eeuwenlang lag hier het Berghoofdse Veer, een belangrijke verbinding over de toenmalige Rijn tussen Pannerden en Zevenaar. Sinds de jaren zeventig ligt er een brug op deze plek, maar de traditie van het oversteken leeft hier nog altijd voort.

Water bepaalt de route

De Rijnstrangen vormen een bijzonder landschap van oude rivierlopen, graslanden en natuurgebieden. Hier zie je nog goed hoe water eeuwenlang het landschap heeft gevormd. Terwijl je met het pontje langzaam naar de overkant vaart, ervaar je de rust en ruimte van dit gebied op een manier die vanaf een brug onmogelijk is. Soms is de mooiste route nu eenmaal niet de snelste. In dit Rijnstrangengebied zijn door Vereniging Streekbeheer Rijnstromen twee zelfbedienings trekpontjes in gebruik genomen, waaronder deze. Met behulp van een kabel trek je jezelf naar de overkant van een oude rivierarm. Een eenvoudige voorziening misschien, maar juist daardoor een leuke onderbreking van iedere wandel- of fietsroute.

Schipper mag ik overvaren

Duizend jaar geleden woonden er al mensen in Pannerden. Die gingen met een grote roeiboot, waar ongeveer twaalf mensen tegelijk in konden, de rivier over. Jaren later woonden er aan beide kanten meer mensen. Er kwam ook meer handel en mensen wilden met paarden en karren naar de andere kant. Dus kwam er een echte pont. Een platte boot, waar twee karren of auto’s op konden, die door de veerman naar de andere kant getrokken werd. Die veerman woonde in een hut aan de Pannerdense kant. Volgens de overlevering heette een van die veermannen Dorus. Hij was één met de natuur. Dat was goed te zien aan zijn bruin verweerde, gerimpelde gezicht en handen. De hut waar hij in woonde stelde niet veel voor. Een houten bed met een potkacheltje in de hoek. Dorus stond altijd klaar om mensen over te zetten. Ook ‘bij nacht en ontij’ als het slecht weer was. Aan de Zevenaarse kant hing een grote koperen bel. Nadat je die geluid had, duurde het even voordat er reactie kwam. Maar dan zag je plotseling iemand met een lantaren naar buiten komen. Het bleef een tijdje stil, totdat je het klotsen van het water tegen de boot hoorde en de boot vlak voor je aanlegde. De veerman trok zelf de boot met alle lading er op naar de andere kant. Hij gebruikte daarvoor een houten klos die over de staalkabel hing. Als je het vriendelijk vroeg mocht je meehelpen. De pont – gedoopt tot het Berghoofdse Veer – kon overigens niet altijd gebruikt worden. Bijvoorbeeld als het water in de rivier te hoog stond. Dan voer de pont niet en moest je kilometers omrijden via Aerdt. De mensen in Pannerden klaagden daar natuurlijk over. Je wist nooit hoelang je er over zou doen om in Zevenaar te komen. In 1972 kwam er eindelijk een brug. Daar kom je overheen als je van Zevenaar naar Pannerden rijdt. Maar je merkt bijna niet dat je over een brug komt. De brug ligt vlak boven het water van de Rijnstrangen, omdat er toch geen boten onder de brug door hoeven.

Bron: Peter Donker / DLHG / Kunstwerk!Liemers Museum