St. Martinuskerk Herwen

Het dorp dat door de rivier verdween

Weinig mensen beseffen dat het oorspronkelijke Herwen niet op de plek lag waar het dorp nu ligt. Het oude dorp bevond zich in het gebied van de huidige Bijland, vlak bij de Waal. Eeuwenlang knabbelde de rivier aan de oevers, totdat huizen, boerderijen en uiteindelijk zelfs de kerk gevaar liepen. In de achttiende eeuw verdwenen complete stukken van het dorp in het water. Tijdens zware overstromingen spoelden zelfs graven open en werden doodskisten en menselijke resten door de rivier meegevoerd. Het was een dramatische periode waarin de inwoners stukje bij beetje hun dorp verloren.

Een nieuw hart voor Herwen

Toen duidelijk werd dat het oude Herwen niet meer te redden was, trokken veel bewoners naar hoger en veiliger gelegen gronden. In 1818 bouwden de katholieke inwoners een nieuwe kerk aan de Keurbeek, ongeveer halverwege Aerdt en de Kruisdijk. Rond deze kerk ontstond geleidelijk het huidige Herwen. Later werd de kerk vervangen door het huidige gebouw, ontworpen door de bekende architect Alfred Tepe. Met zijn fraaie neogotische stijl en karakteristieke toren vormt de Sint-Martinuskerk sindsdien het herkenbare middelpunt van het dorp.

De pastoor die boeven tot inkeer bracht

Zoals zoveel kerken kent ook de Martinuskerk haar kleurrijke verhalen. Een van de bekendste hoofdpersonen was pastoor Gommich, die in 1893 naar Herwen kwam. Hij stond bekend als vriendelijk en goedhartig, maar kon ook stevig uit de hoek komen wanneer hem iets niet beviel. Zijn preken waren berucht. Zodra hij op zondag de kansel beklom en zijn mouwen opstroopte, wist de parochie dat er iets stond te gebeuren. Zo is er het voorbeeld van de gestolen varkens bij Nuy en pastoor Gommich was er zó uitgevaren, dat op maandagmorgen de gestolen poeten weer bij Nuy in het hok lagen. Of het verhaal helemaal waar is weten we niet, maar het zegt veel over de indruk die de pastoor op zijn dorpsgenoten maakte.