RK Kerk Heilige Martinus Pannerden

Een toren ouder dan het dorp lijkt

Het is vrijwel zeker dat er in Pannerden al vóór het jaar 1000 een kerk stond. Die eerste kerk was waarschijnlijk een eenvoudig houten gebouw. Later werd deze vervangen door een stenen kerk met een tufstenen toren, gebouwd van gesteente dat vanuit Duitsland werd aangevoerd. Bij een restauratie in 1967 kwam een bijzondere verrassing aan het licht: achter het baksteenwerk bleek de oorspronkelijke middeleeuwse binnentoren vrijwel volledig bewaard te zijn gebleven. Daarmee behoort de toren tot de oudste zichtbare bouwwerken van het Gelders Eiland.

Een kerk die oorlogen overleefde

Door de eeuwen heen kreeg de kerk heel wat te verduren. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog veranderde niet alleen de macht in de regio, maar ook de bestemming van het gebouw. Rond 1600 werd de kerk toegewezen aan de gereformeerden. Altaren, beelden en schilderijen verdwenen en veel waardevolle voorwerpen gingen voorgoed verloren. Na anderhalve eeuw van beperkt onderhoud verkeerde het gebouw in slechte staat. Toen de kerk aan het einde van de achttiende eeuw weer in katholieke handen kwam, stond de gemeenschap voor de enorme uitdaging om het vervallen gebouw nieuw leven in te blazen.

Een nieuw huis op oude fundamenten

In 1875 werd uiteindelijk besloten een volledig nieuwe kerk te bouwen. De bekende architect Alfred Tepe ontwierp een sobere neogotische kerk die in 1878 werd ingewijd. De eeuwenoude toren bleef daarbij behouden en vormt sindsdien een bijzondere combinatie met het jongere kerkgebouw. Ook de Tweede Wereldoorlog liet haar sporen na. Glas-in-loodramen gingen verloren en de torenspits werd verwoest. Na de oorlog werd de kerk hersteld en kreeg de toren zijn huidige, lagere dakopbouw. Wie vandaag voor de kerk staat, kijkt niet alleen naar een prachtig monument, maar ook naar bijna duizend jaar dorpsgeschiedenis in steen.