Dijkmagazijn Aerdt

De schatkamer van de dijk

Aan de Aerdtsedijk staat een klein, robuust gebouwtje dat je gemakkelijk voorbij zou kunnen fietsen. Toch speelde dit dijkmagazijn ooit een belangrijke rol in het leven van de eilanders. Het werd in 1879 gebouwd als opslagplaats voor alles wat nodig was om de strijd met het water aan te gaan. Zandzakken, planken, schoppen, kruiwagens en dijkpalen lagen hier klaar voor het moment dat de rivier opnieuw haar kracht liet zien. Tegenwoordig is het dijkmagazijn een rijksmonument en het enige overgebleven negentiende-eeuwse exemplaar tussen de Rijn en de Oude Rijn. Het is tevens het onderkomen en archief van de Heemkundekring Rijnwaarden.

Toen water nog de baas was

Wie nu over de rustige dijk wandelt, kan zich nauwelijks voorstellen hoe spannend het hier vroeger soms was. Eeuwenlang leefden de bewoners van Aerdt, Pannerden en Herwen met het water als buurman én tegenstander. De dijken moesten voortdurend worden onderhouden en versterkt om de dorpen droog te houden. Het dijkmagazijn was daarbij onmisbaar. Dankzij de strategische ligging midden in de dijk konden materialen snel worden ingezet wanneer hoogwater dreigde. Het gebouw vertelt het verhaal van een tijd waarin waterbeheer geen beleidsplan was, maar pure noodzaak.

De nacht van de dijkdoorbraak

De bekendste gebeurtenis speelde zich af tijdens de jaarwisseling van 1925 op 1926. Na maanden van regen, sneeuw en dooi stond het water gevaarlijk hoog. Terwijl de storm over de dijk joeg, hielden inwoners dag en nacht de wacht. Toen dijkwacht Wezendonk plots het angstaanjagende geluid van een doorbrekende dijk hoorde, rende hij naar het dorp en riep: “Minse, diekdeurbraak!” De kerkklokken luidden alarm, boeren dreven hun vee de dijk op en gezinnen vluchtten naar de bovenverdiepingen van hun huizen. Het water stroomde door de straten en sleurde van alles mee. Voor zijn heldhaftige optreden kreeg Wezendonk later een medaille aangeboden. Toen bleek dat hij daarvoor zelf 2 gulden en 50 cent moest betalen, bedankte hij vriendelijk voor de eer. Een typisch Gelders Eiland-verhaal: nuchter, eerlijk en met een vleugje humor.