Sluis Oude Waal

Toen de Waal hier nog stroomde

Verscholen tussen de Bijland en de Kijfwaard staat een opmerkelijk bouwwerk dat veel wandelaars en fietsers nieuwsgierig maakt. Een enorme stalen sluisdeur midden in een rustig water lijkt misschien een overblijfsel uit vervlogen tijden, maar schijn bedriegt. Deze sluis speelt nog altijd een rol in het waterbeheer van het Gelders Eiland en vertelt tegelijkertijd het verhaal van een rivier die ooit een heel andere route volgde. Het is moeilijk voor te stellen, maar tot 1771 stroomde de Waal niet waar hij nu ligt. Op de plek van de huidige Oude Waal lag destijds de hoofdgeul van de rivier. Toen het Bijlands Kanaal werd gegraven tussen Tolkamer en Pannerden, kreeg de rivier een nieuwe, kortere route. De oude bocht werd afgesneden en veranderde langzaam in een rustige nevengeul. Zo ontstond uiteindelijk het landschap van de Bijland zoals we dat vandaag kennen. De sluis markeert nog altijd de plek waar deze oude rivierarm wordt gescheiden van de huidige Waal.

Een oude sluis met een nieuwe taak

Hoewel het bouwwerk oogt als een stukje industriële archeologie, heeft het nog steeds een belangrijke functie. De sluis helpt bij de waterhuishouding van de omliggende polders en uiterwaarden rond de Bijland. Al meer dan een eeuw speelt waterbeheer hier een belangrijke rol. Uit historische documenten blijkt dat boeren, steenfabrieken en waterschappen regelmatig maatregelen namen om wateroverlast en kwelwater te beheersen. Ook vandaag wordt de sluis nog bediend wanneer dat nodig is, in overleg met het waterschap.

Waar geschiedenis en landschap samenkomen

De sluis vertelt niet alleen een verhaal over techniek en waterbeheer, maar ook over het voortdurend veranderende rivierenlandschap. Waar vroeger schepen over de hoofdstroom van de Waal voeren, groeien tegenwoordig rietkragen, wilgen en ooibossen.